لیکن پلان ناخن
لیکن پلان ناخن یک بیماری التهابی و خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای ریشه و سازندهی ناخن حمله میکند. بارزترین علائم این بیماری شامل نازک شدن ناخن، ایجاد شیارهای موازی و طولی، شکنندگی و در موارد پیشرفته، از بین رفتن کامل ناخن و چسبیدن پوست روی بستر آن است. علت اصلی و قطعی لیکن پلان ناخن هنوز به طور کامل کشف نشده است، اما متخصصان عواملی مانند اختلالات سیستم ایمنی، فشارهای عصبی، استرس شدید و ژنتیک را در بروز آن موثر میدانند. برای درمان لیکن پلان ناخن و جلوگیری از تخریب دائمی و غیرقابل بازگشت آن، بهترین زمان، اقدام در همان ماههای اولیه است؛ جایی که پزشک با تجویز داروهای ضدالتهاب و کورتونی و ارجاع به درمانهای تخصصی پودولوژی، پیشروی بیماری را متوقف کرده و بستر را برای رشد مجدد و سالم ناخن فراهم میکند.
ناخن گاز انبری
ناخن گاز انبری (Pincer Nail) یک تغییر شکل ساختاری است که در آن صفحه ناخن به صورت عرضی خمیده شده و شکلی استوانهای یا شبیه به دهانه گاز انبر به خود میگیرد. بارزترین نشانه این عارضه همین تغییر فرم ظاهری است که در بسیاری از افراد بدون درد است، اما در صورت پیشرفت انحنا میتواند بستر زیرین خود را تحت فشار شدید قرار داده و دردهای مزمنی ایجاد کند. ریشه بروز ناخن گاز انبری معمولاً در عواملی نظیر وراثت، تغییرات استخوانی و آرتروز مفاصل انگشتان، پوشیدن مداوم کفشهای نامناسب یا بیماریهای سیستمیک نهفته است. روند درمان ناخن گاز انبری بسته به شدت آن متفاوت است؛ در موارد خفیف از روشهای اصلاحی بدون جراحی مانند ارتونیل برای باز کردن فرم ناخن استفاده میشود، در حالی که در فرمهای پیشرفته و دردناک، انجام جراحی سرپایی برای اصلاح ریشه ناخن ضروری است.
پسوریازیس ناخن
پسوریازیس ناخن یک بیماری خودایمنی، التهابی و غیرمسری است که باعث تغییرات ساختاری و ظاهری در ناخنهای دست و پا میشود. پسوریازیس ناخن به دلیل اختلال سیستم ایمنی و زمینههای ژنتیکی بروز میکند و معمولاً با علائمی مانند ایجاد فرورفتگیهای کوچک روی سطح ناخن، لکههای زرد یا قهوهای، ضخیم شدن زیر ناخن و جدا شدن ناخن از بستر (اونیکولیز) همراه است. پسوریازیس ناخن یک بیماری مزمن است و درمان قطعی ندارد. برای مدیریت درمان این عارضه شامل استفاده از پمادهای موضعی کورتوندار، تزریق استروئید و در موارد شدید، داروهای بیولوژیک و سیستمیک میباشد. اما به طور کلی ممکن است بیماری عود کند و یا علائم از بین بروند.
ناخن قاشقی
ناخن قاشقی یا کویلونیشیا (Koilonychia) عارضهای است که در آن ناخنها نازک شده و با از دست دادن قوس طبیعی خود، دچار فرورفتگی و تغییر شکل میشوند. شایعترین علت بروز این حالت کمخونی فقر آهن است، اما آسیبهای فیزیکی، عوامل ژنتیکی و اختلالات تیروئید نیز میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. پزشکان معمولاً برای تشخیص ریشه این مشکل از معاینات بالینی و آزمایش خون استفاده میکنند. این عارضه به طور کامل قابل درمان است؛ به طوری که با برطرف کردن علت اصلی (مانند مصرف مکملهای آهن و اصلاح تغذیه) و رعایت مراقبتهای موضعی، ناخنها به مرور زمان و با رشد مجدد، به حالت طبیعی و سالم خود بازمیگردند. شکل ظاهری ناخن قاشقی متضاد ناخنهای چماقی است.
سیاه شدن ناخن پا (خونمردگی زیر ناخن)
سیاه شدن ناخن (تجمع خون در زیر ناخن) وضعیتی است که اغلب در اثر ضربه، فشار ممتد کفش یا آسیبهای ورزشی رخ میدهد. این عارضه که با تغییر رنگ ناخن به بنفش تیره یا سیاه و درد ضرباندار همراه است، در واقع نتیجه پاره شدن مویرگهای بستر ناخن و محبوس شدن خون در آن ناحیه است. در حالی که موارد جزئی با رشد ناخن بهبود مییابند، موارد دردناک نیازمند مداخله پزشکی برای تخلیه خون و کاهش فشار هستند. اگر سیاهی ناخن بدون علت مشخص (ضربه) ایجاد شده، بررسی سریع آن توسط متخصص الزامی است.
پارونیشیا
پارونیشیا (Paronychia) یا عقربک، که شاید بتوان آن را رایجترین عفونت موضعی دستها و پاها نامید، به التهاب یا عفونت ملتهب پوست درست در حاشیه ناخنها گفته میشود. پارونیشیا زمانی رخ میدهد که سد دفاعی کوتیکول به دلیل آسیبهای کوچک یا تماس مداوم با رطوبت شکسته شود. باکتریها (در نوع حاد) یا قارچها (در نوع مزمن) از این شکاف نفوذ کرده و منجر به قرمزی، تورم و درد شدید در چینهای ناخنی میشوند. تشخیص و درمان بهموقع پارونیشیا برای جلوگیری از مزمن شدن بیماری و آسیب دائمی به صفحه ناخن ضروری است.
ناخن شاخ قوچی (اونیکوگریفوزیس)
ناخن شاخ قوچی یک اصطلاح رایج برای اشاره به عارضهای پزشکی به نام اونیکوگریفوزیس است. این وضعیت با ضخیم شدن بیش از حد، سفت شدن و خمیدگی غیرطبیعی صفحه ناخن مشخص میشود. در این اختلال، ناخن به شکلی رشد میکند که بسیار شبیه به شاخ قوچ یا چنگال پرندگان شده و معمولاً به رنگهای کدر مانند زرد، قهوهای یا خاکستری تغییر رنگ میدهد.
قارچ ناخن
قارچ ناخن (اونیکومیکوزیس) یک عفونت بسیار شایع در ناخنهای دست و پا است که باعث تغییر رنگ (سفید، زرد، سبز یا سیاه)، ضخیم شدن و شکنندگی صدف ناخن میشود. اگرچه این درگیری در پاها به دلیل محیط مرطوب کفش شایعتر است، اما در دستها نیز به دلایلی چون کاشت ناخن یا آسیب به کوتیکول به وفور دیده میشود. تشخیص بهموقع این علائم و شروع درمان سریع، تنها راه جلوگیری از پیشرفت عفونت و جدا شدن کامل ناخن از بستر گوشتی است. درمان قارچ ناخن نسب به شدت درگیری با روشهای مختلف دارویی، جراحی و غیر جراحی قابل انجام است.
سندرم ناخن زرد
سندرم ناخن زرد (Yellow nail syndrome) نوعی بیماری کمیاب با علل ناشناخته است که باعث ایجاد تغییرات در ظاهر ناخنهای دست و پا میشود. نشانههای اصلی آن تغییر ضخامت و رنگ ناخنها، مشکلات ریوی و تنفسی، ایجاد پف و تورم (لنف ادم) هستند. همچنین در اکثر بیماران مبتلا به این بیماری کند شدن رشد ناخنها و جدا شدن ناخن از بستر مشاهده شده است.
فرو رفتن ناخن در گوشت
فرو رفتن ناخن در گوشت، که در متون پزشکی با نام Ingrown toenail یا Onychocryptosis شناخته میشود. این وضعیت زمانی رخ میدهد که لبههای تیز ناخن به جای رشد در مسیر طبیعی خود، درون بافت نرم پوست فرو میرود و باعث قرمزی، تورم و در موارد شدیدتر، عفونتهای چرکی میشوند. این عارضه معمولاً در انگشت شست پا رخ میدهد.
اونیکومایکوزیس
به قارچ ناخن اونیکومایکوزیس (onychomycosis) یا تینه آ اونگیوم (tinea unguium) گفته میشود.
اونیکولیز؛ جدا شدن ناخن از بستر
به جدا شدن بدون درد ناخن از بستر، اونیکولیز (به انگلیسی: onycholysis) گفته میشود. اونیکولیز یک بیماری بسیار رایج است که میتواند نشان دهندهی بیماریهای پوستی، عفونت قارچی و یا اصابت ضربه به ناخن باشد. جدا شدن ناخن از بستر و تغییر رنگ معمولا از نوک انگشت شروع میشود.